Opmerking

Dit multimediaverhaal gebruikt video- en audioclips. Ga na of uw luidsprekers ingeschakeld zijn.

Gebruik het muiswiel of de pijltoetsen op uw toetsenbord om tussen pagina’s te navigeren.

Vegen om tussen pagina‘s te navigeren

Hier gaan we

Het einde van de eigendom

Logo http://verhalen.canvas.be/het-einde-van-de-eigendom

Vanavond neemt Gent M in vreugde en in twijfel afscheid van de eigendom. Het is een uitvaartplechtigheid, maar uiteraard komt er ook iets nieuws voor in de plaats. Wat dan wel? Dat hoor je zo meteen, maar laat ons bij het begin beginnen: Geertrui neemt afscheid van ‘haar’ huis.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina

Geertrui neemt afscheid van haar huis. Het huis gaat niet weg, maar het is niet langer ‘haar’ huis. Ze deelt het op regelmatige basis met volkomen vreemden. Hoewel ze daar geld voor in ruil krijgt, is haar eigendom niet enkel meer van haar. Soms kampeert ze zelf als een bezoeker in haar eigen huis.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina

“Mijn slaapkamer, de badkamer en bepaalde kledingstukken zou ik niet willen delen. Maar er is veel materiaal dat ik graag zou uitlenen en dat heb ik ook al gedaan via WijDelen. Dat is echt een fijne manier om mensen te leren kennen.”

Geraldine

Ga naar de eerste pagina

Rogier is economiefilosoof, hij studeerde filosofie maar bleef geïnteresseerd in economische structuren. Hij studeerde daarom economie bij en nu is hij volgens andere filosofen te economisch en volgens de economen te filosofisch. Vandaar een economiefilosoof.

Maar Rogier gaat verder: hij probeert meerdere wetenschappelijke werelden te verenigen in de studie van complexe systemen zoals de economie. Ook fysici zijn welkom in zijn interdisciplinair centrum, het ‘Complex Systems Institute’.

Ga naar de eerste pagina

“Ik zou mijn bed niet willen delen, behalve met mijn vriendin natuurlijk. En mijn woonkamer. De eigenheid van mijn gezin is belangrijk voor mij. Sommige dingen hebben net hun waarde omdat ze afgeschermd zijn. Maar er is veel wat ik wel deel: autoritten, een boot en kennis. Ik denk dat dat het belangrijkste is dat ik deel.”

Rogier

Ga naar de eerste pagina

Dus het einde van de eigendom en complexe economische systemen… maar waarover ging het dan eigenlijk?

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start audio now

Tot voor kort was economische productie ofwel geregeld via een hiërarchisch autoritair systeem (zoals de overheid of een bedrijf) of bepaald door het marktmechanisme (het spel van vraag en aanbod) en die twee sturende systemen wedijverden om de macht.

Peer-to-peer productie, de commons (gemeenschappelijke goederen) en deeleconomie verstoren meer en meer dat duopolie van markt en staat.

Mensen gaan samenwerken vanuit een veel breder scala aan stimulansen en ze gaan daardoor producten produceren met een vergelijkbare kwaliteit. Dit is een disruptief proces dat momenteel nog slechts minimaal aanwezig is, maar het valt niet te voorspellen hoe dat verder gaat evolueren.


Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start audio now

Maar als ik een kamer verhuur, ben ik dan geen (illegaal) hotel?
Een basiskenmerk van de deeleconomie is dat onbenutte infrastructuur op een of andere manier toch benut wordt.

Als je iets koopt om te verhuren of enkel doet omdat er geld voor gegeven wordt, valt dat onder de traditionele economie. Als je iets toch al hebt of doet en je biedt de onbenutte tijd of ruimte aan aan iemand anders, dan valt het onder de deeleconomie. Platformen zoals AirBnB zijn dus niet zuiver het een of het ander want ze laten het hele scala aan motivaties toe. Het blijft een dunne lijn.

Ga naar de eerste pagina

“AirBnB klinkt leuk en aardig, maar niet voor mij. Ons huis is wel te groot, maar het is zodanig van mij – ik heb het zelf ingericht – dat ik het niet wil delen. Ik zou zelf ook niet via AirBnB een ruimte van iemand anders willen huren. Mijn kinderen doen dat wel. Ik denk dat dat iets meer voor de jeugd is.”

Leen

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina

Neen, bij de deeleconomie deel je een (eind)product met anderen en laat je het ‘eigen bezit’ deels los. Bij de commons is ook het productieproces gedeeld. Men werkt samen aan iets en het eindresultaat is eigendom van iedereen die eraan meewerkte of zelfs volledig vrij voor iedereen.

Als je een boormachine hebt en die uitleent (al dan niet voor geld) aan iemand die die even nodig heeft is dat een deeleconomische handeling. Als je meeschrijft aan een wikipediapagina is dat samenwerken aan een gemeenschappelijk goed en dat valt dus onder de commons.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina

“Ik zou mijn diepere zelf niet zomaar met eender wie willen delen. Onze identiteit zullen we steeds publieker moeten beleven maar de uniciteit van elkeen blijft ondeelbaar.”

Vincent

Ga naar de eerste pagina

AirBnB, BlaBlaCar, Über, Wikipedia, Peerby,… de namen klinken bekend maar het zijn geen traditionele bedrijven. Ze creëren zelf geen goederen of leveren zelf geen diensten. Het zijn platformen die mensen samenbrengen en het zijn die mensen zelf die samen met elkaar iets produceren of uitwisselen.

Een platform vervangt dus niet enkel het klassieke bedrijf, maar creëert in feite de markt die traditioneel door de overheid gecontroleerd en bijgestuurd werd.

Overheidscontrole wordt daardoor enorm bemoeilijkt, mede omdat de servers en beheerders van zo een platform zich dikwijls in het verre buitenland bevinden ver buiten de nationale regelgeving.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start audio now

Mensen leenden elkaar al sinds het begin van alles en zonder samenwerking was de mensheid nooit zo ver geraakt als nu. Wat is er dan nieuw aan? Dankzij de technologie zoals het internet en apps is het mogelijk en gemakkelijk geworden om deze aloude handelingen niet enkel te doen met mensen in je directe omgeving die je reeds persoonlijk kent maar ook met wildvreemden. Bovendien laten sociale platformen toe om vertrouwen op te bouwen tussen mensen die elkaar nooit persoonlijk hebben ontmoet via systemen van status, waardering en beoordelingen door gelijken. Geld is dus lang niet het enige waardemiddel op het net.

Ga naar de eerste pagina

“We hebben lang getwijfeld of we ons huis willen delen. Dat heeft gevolgen voor het huis zelf: dan moeten we het helemaal afwerken bijvoorbeeld. Er zijn ook bepaalde gereedschappen die ik niet zou willen delen omdat ze bijvoorbeeld erg duur zijn of breekbaar zijn. Maar ik zie op Peerby dat er veel mensen zijn die daar geen problemen mee hebben. Ik vraag mij soms af – ik ben veertig nu – of dat iets generationeel zou kunnen zijn. Dat wij nog iets meer belang hechten aan eigendom dan jongeren.”

Stijn

Ga naar de eerste pagina

Autodelen, plukboerderijen of co-housing… het blijft voorlopig toch iets van de gegoede middenklasse. Ja, op dit moment wel nog. Het is een leerproces dat nog in een beginfase zit en de early adopters zitten inderdaad meestal in die sociale klasse.

Maar de deeleconomie heeft het potentieel om veel meer te worden dan het nu is. De overstap is niet afhankelijk van de mindset van de consument. Het is een fundamentele verandering van de productieverhoudingen en als de eindproducten ruim en gemakkelijk verkrijgbaar worden, is er geen reden om ze niet te benutten.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start audio now

Geef ons gewoon enkele vuistregels en we beginnen er allemaal aan.

Maar dat is niet zo eenvoudig. De moeilijkheid maar ook de kracht zit net in de diversiteit van de deeleconomie. Er zijn bijvoorbeeld enorm veel vormen van autodelen. Rogier hoopt dat iedere gemeenschap op zoek gaat naar het systeem dat op dat moment en voor hun situatie het beste past.

En natuurlijk schuilt er ook een gevaar in de deeleconomie. Niets let ons om schadelijke producten (zoals een 3D-geprint geweer) te delen en omdat de platformen de rol van de overheid verkleinen, is het steeds moeilijker om controle te houden op de eindproducten én op de platformen zelf.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina

Het einde van de eigendom is een organisatie van GentM in samenwerking met Canvas

©2016

Ga naar de eerste pagina
Omlaag schuiven om verder te gaan
Vegen om verder te gaan