Opmerking

Dit multimediaverhaal gebruikt video- en audioclips. Ga na of uw luidsprekers ingeschakeld zijn.

Gebruik het muiswiel of de pijltoetsen op uw toetsenbord om tussen pagina’s te navigeren.

Vegen om tussen pagina‘s te navigeren

Hier gaan we

Het einde van de waarheid

Logo http://verhalen.canvas.be/het-einde-van-de-waarheid
Ga naar de eerste pagina

Gent M begraaft vanavond de waarheid. Die heeft duidelijk zijn tijd gehad. Het was ooit iets om te geloven en te onderzoeken. Nu heeft iedereen recht op z’n eigen waarheid en die is te koop en te beleven.

Zoals de 'filosoof' Newt Gingrich zei: “It feels real, so it is real.”

Fredo krijgt voor deze uitvaart hulp van Tim De Gier (Vrij Nederland, Harvard, NRC) & An Goovaerts (De Morgen) maar eerst leest Thomas een brief voor over zijn woelige relatie met de waarheid.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Video

An Goovaerts is 39 met twee kindjes en is in haar vrije tijd hoofdredacteur van de progressieve krant De Morgen, dat is die met zalm. Ze is enkel gekomen omdat iemand van Gent M bij haar werkt.

Tim De Gier is 33, kinderloos en Nederlander. Hij werkte meer dan vijf jaar bij Vrij Nederland en aanvaardde daarna een fellowship aan Harvard. Na dat jaar in de VS wilde hij toch terugkomen en nu is hij boekenredacteur bij het NRC Handelsblad.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Video

Met deze gasten zijn er toch enkele spelregels nodig zodat het niet volledig ontspoort:

- Niet over Zwarte Piet praten
- Niet over De Morgen of andere merken praten
- Niet enkel vragen stellen maar ze ook beantwoorden

Ga naar de eerste pagina

"Om mijn vertrouwen terug te winnen is er een ander businessmodel nodig voor de media. Ik wil niet een abonnement nemen op één krant. Ik wil eenvoudig over een veelheid van stemmen beschikken zodat ik zelf mijn mening kan vormen."

Nick

Ga naar de eerste pagina

Je kan vandaag geen discussie houden over waarheid en media zonder de Amerikaanse verkiezingen erbij te betrekken.

Hoe liep dat feitelijk met Trump in de Amerikaanse media? Het was een heuse rollercoaster waarbij Trump beschimpt en dan weer bejubeld werd. Maar meer nog dan presidentsverkiezingen was dit een afrekening met de traditionele mediamerken.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina

Dat is iets wat iedereen, ook de journalisten zelf, zich nu afvragen. Eén van de mogelijke redenen is dat er op de redacties van de grote mediamerken zeer weinig mensen werken die zelf sympathieën hebben voor Trump.

Bovendien kwamen er uit polls en dergelijke zeer weinig berichten binnen die wezen op een mogelijke overwinning.

Eenzelfde probleem zag je ook bij de berichtgeving over de Brexit.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Audio

00:00
/
03:12
Start audio now

Play audio

Gedreven door advertentie-inkomsten doken zeer vreemde ‘nieuwsbronnen’ op in de filterbubbel van Trump-fans.

Ga naar de eerste pagina

"De media moeten meer vragen stellen in plaats van sensatie- of roddeljournalistiek te brengen. Zo zou bijvoorbeeld die hele pandarel tussen Bergen en Antwerpen nooit een communautaire kwestie geworden zijn."

Caroline

Ga naar de eerste pagina

De filterbubbel is een bijwerking van de immense nieuwsstroom op de sociale media. Om de overdaad te kunnen beheersen, zijn er filters nodig. Die filters gebruiken jouw eigen voorkeuren. Dat kan zeer handig zijn als je iets zoekt op Amazon, maar als het over nieuws gaat kan het enkele problemen opleveren.

Facebook en google schotelen je enkel voor wat je al kent en waarvan ze denken dat je het wil zien. Zo ontstaat er een filterbubbel die jouw wereldbeeld serieus beperkt. Bovendien blijf je blind voor afwijkende meningen.

Als je weet dat 66% van de Amerikanen zijn nieuws via facebook sprokkelt en 60% niet eens beseft dat je timeline door het bedrijf gefilterd wordt, dan begrijp je de risico’s die de bubbel inhoudt.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina

Neen, denk maar even terug aan de verzuiling van de kranten. Nieuws werd altijd gefilterd maar de ‘kleur’ van de bron was duidelijker aanwezig en je koos bewust voor die van jouw kleur.

Door de technologische vooruitgang beseft lang niet iedereen meer dat ze zich in een filterbubbel bevinden omdat die automatisch wordt toegepast.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Video

Video afspelen

Misschien door een abonnement te nemen op een generalistisch medium en het zeer regelmatig van voor tot achter te lezen.

Media die kwaliteit nastreven proberen namelijk verschillende stemmen aan bod te laten komen en als je dat alles volgt, dan kan je zelf uit die besloten bubbel breken.

Ga naar de eerste pagina

"Ik vertrouw de media al, in de zin dat ik besef dat de verschillende kanalen ieder een stukje van de werkelijkheid brengen. Wij moeten zelf de verantwoordelijkheid nemen om die puzzelstukjes te interpreteren en zo onze eigen waarheid op te bouwen. Dat is niet de taak van de media of politici."

Julie

Ga naar de eerste pagina

Facebook en google en de andere grote internetspelers hebben de toegangswegen tot een groot deel van het publiek gemonopoliseerd. De media hebben de facebooks te lang laten begaan en nu zijn ze gedoemd om ermee te werken.

De mechanismen van die bedrijven zijn echter zeer ondoorzichtig. Zo kan facebook zonder waarschuwing zijn algoritmes aanpassen die bepalen wat er in iemands nieuwsstroom terechtkomt. Zo zagen veel mediabedrijven hun bereik plots met een kwart dalen zonder duidelijke reden.

Die monopoliepositie is niet ideaal want het blijven bedrijven die gedreven worden door commerciële belangen en geen ethische verantwoording moeten afleggen over hun filterkeuzes. Nu facebook verschillende foutieve berichten heeft doorgelaten terwijl ze andere, echte feiten, wel censureren, neemt het protest langzaam toe.

Ga naar de eerste pagina
Video

Ga naar de eerste pagina
Video

Video afspelen

Is de technologische vooruitgang dan altijd slecht voor de waarheid? Neen, door de snelle communicatiemiddelen is het mogelijk om zeer snel informatie vanuit de hele wereld binnen te trekken.

Natuurlijk moeten journalisten blijven opletten dat ze niet lui worden omdat de informatie naar hen toe komt. Ze moeten blijven bronnen checken en zelf op zoek gaan naar de feiten.

Ga naar de eerste pagina

"Voor mij moeten de media terug een kwaliteitslabel durven worden. Ze moeten duidelijk het onderscheid maken tussen feiten, fictie en dergelijke. Maar ik denk dat kwaliteit altijd zal overwinnen."

Koen

Ga naar de eerste pagina

Welke media? Het gaat om een enorme variatie aan mediabronnen van het gelauwerde The Guardian tot de volledig verzonnen Macedonische Trumpsites.

Buzzfeed bekleedt daar ergens tussen een unieke positie. Ze hebben een hele afdeling die zich richt op ontploffende meloenen en vallende katjes maar op een ander verdiep storten ze zich op serieuze onderzoeksjournalistiek. Hoe kunnen ze die spagaat volhouden.

Daarnaast zijn de klassiekere media actief op zoek naar een businessmodel waarbij de adverteerders eerder kwaliteit gaan stimuleren.

Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Ga naar de eerste pagina
Omlaag schuiven om verder te gaan
Vegen om verder te gaan