Opmerking

Dit multimediaverhaal gebruikt video- en audioclips. Ga na of uw luidsprekers ingeschakeld zijn.

Gebruik het muiswiel of de pijltoetsen op uw toetsenbord om tussen pagina’s te navigeren.

Vegen om tussen pagina‘s te navigeren

Hier gaan we

Milieubewustzijn, van de jaren 60 tot nu

Logo http://verhalen.canvas.be/milieubewustzijn

Hoe is ons milieubewustzijn ontstaan en in de loop der jaren geëvolueerd?  Naar aanleiding van de VN-klimaattop in Parijs duikt Canvas in het beeldarchief, op zoek naar markante fragmenten die ons collectief bewustzijn rond milieuproblemen hebben gevoed en gevormd. 

Ga naar de eerste pagina

Milieubewustzijn nu is nauwelijks nog te vergelijken met dertig of veertig jaar geleden. De eerste milieuacties, aan het einde van de jaren zestig en in het begin van de jaren zeventig, zijn lokale reacties op een bedreiging van het eigen leefmilieu.

Een van de eerste ontstaat in 1968 in Brasschaat. Inwoners protesteren tegen de aanleg van de E10-snelweg die door het Peerdsbos zou snijden.

Van Not In My Back Yard groeit het protest tegen de milieuverloedering al snel uit tot een wereldwijd fenomeen.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

In de jaren zestig start de BRT de actie Plant een Boom. In heel Vlaanderen planten de mensen bomen. Het actielied wordt gezongen door Nonkel Bob.

Radio 1 ging na waar er nog bos staat dat door Plant een boom ontstaan is.  

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Vissterfte is iets van alle tijden. Maar natuurlijke oorzaken, zoals ziektes of zuurstoftekort na een onweer, wegen niet op tegen de vervuiling door de mens.

In de jaren zestig en zeventig bereikt de waterkwaliteit van onze rivieren een absoluut dieptepunt, met massale vissterfte en een sterk geslonken visbestand tot gevolg.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

In het jeugdfeuilleton De kat krijgt de vervuilende firma Afval van Oskar Dias te maken met een als kat verklede man. Die probeert hen met allerlei spectaculaire en ludieke acties milieubewuster te maken.

Ga naar de eerste pagina

In 1967 slaat de Zweedse onderzoeker Svante Odén alarm over neerslag die zuur is en daardoor vervuilend. Later komen uit Duitsland berichten over "Waldsterben". De bossen sterven er door de verbranding van kolen, autoverkeer en mest.

Zure regen verstoort het natuurlijke evenwicht en tast de beschermlaag van bomen en planten aan. Dat is angstaanjagend nieuws. In de kranten verschijnen koppen als ‘Kwaadaardige bedreiging van ons welzijn’, 'De georganiseerde vernietiging’ en ‘Een ecologisch Hirosjima’.

Een 'mythe' uit het verleden?

Sommigen beweerden dat zure regen een hype was, en dat vooral de milieubeweging het fenomeen aangreep om aandacht en geld te krijgen. Maar zure regen was geen mythe.

En zure regen is geen zaak uit het verleden. De verzuring gaat nog altijd door, zij het in een lager tempo dan vroeger. Dat komt vooral omdat huizen nu verwarmd worden met gas, auto’s uitgerust zijn met een katalysator en de industrie de uitstoot van zwaveldioxide sterk heeft teruggedrongen.

Doemscenario’s zoals het afsterven van alle bossen zijn gelukkig niet uitgekomen. En dankzij het beleid is de kans zeer klein dat dat in de toekomst zal gebeuren. Overheden hebben het probleem goed bestreden, waardoor het uit de aandacht verdween.









Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Het zou begin 1992 een prestigeproject worden van de jonge Vlaamse regering: de milieubox, om klein gevaarlijk afval te verzamelen.

Helaas draait het anders uit. Het kinderslot blijkt ook voor volwassenen te moeilijk en de box wordt amper gebruikt.

Peeters & Pichal zocht uit waarvoor we de milieubox dan wel gebruiken.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

In 1971 trekken enkele Noord-Amerikanen met een oude vissersboot de zee op om te protesteren tegen de kernproeven van de USA op Amchitka, een eiland voor de kust van Alaska. Die tocht vormt het begin van de wereldwijde milieuorganisatie Greenpeace.

Haar actieterrein is sindsdien aanzienlijk uitgebreid: van de bescherming van de Zuid- en Noordpool, oerbossen en oceanen, tot de strijd voor een groene energietoekomst en duurzame landbouw.

De acties blijven nauw met de zee verbonden. Met de Rainbow Warrior I voert Greenpeace in 1978 en 1979 een eerste campagne tegen de commerciële walvisvangst. Er volgen er wereldwijd nog vele. Na meer dan 40 jaar heeft Greenpeace met de Rainbow Warrior III niets van zijn kracht en capaciteit verloren.

Ga naar de eerste pagina

Naast harde acties lanceert Greenpeace T-shirtlijnen met slogans die ons bewust moeten maken van de bedreigingen van deze planeet. "This body is in danger" en "No time to waste" prijkten dertig jaar geleden op de borst van al wie zich jong en ecologisch noemde.

Om haar 40ste verjaardag te vieren blaast Greenpeace haar populaire T-shirts in 2011 nieuw leven in met de slogan "No more time to waste".

Ga naar de eerste pagina

De ozonlaag beschermt mens en dier tegen de schadelijke UV-stralen van de zon. Het verdwijnen van deze beschermende laag heeft dramatische gevolgen.

Het metabolisme van planten wordt aangetast en de ultraviolette straling vernietigt micro-organismen die een belangrijke rol in de voedselketen spelen. Zoogdieren als walvissen en robben worden bedreigd. Bij de mens zijn de zonnekloppers de eerste slachtoffers, want langdurige blootstelling aan de zon leidt tot huidkanker.

Het gat in de ozonlaag duikt voor het eerst op in 1985. Britse wetenschappers schokken de wereld met het nieuws dat cfk’s verantwoordelijk zijn voor een gigantisch gat in de ozonlaag boven Antartica. Er moet dringend iets gebeuren.

Sinds het gebruik van cfk’s internationaal verboden is, via het Montreal Protocol van 1987, neemt de hoeveelheid cfk’s in de atmosfeer af. De ozonlaag vertoont echter nog geen duidelijke tekenen van herstel. Daarop zou het wachten zijn tot 2050.


Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

Wim Offeciers, een van de peetvaders van de wetenschappelijke tv-programma’s, maakte in 1988 een Horizon-uitzending over het gat in de ozonlaag.

Ga naar de eerste pagina
0:00
/
0:00
Start video now

De aarde is 101 miljard voetbalvelden groot. Slecht 18% daarvan is nuttig voor ons. De rest is water, woestijn, ijs of rots. Iedereen gebruikt, verbruikt en misbruikt een deel van de beschikbare oppervlakte, natuur en grondstoffen.

Begin jaren negentig ontwikkelen Mathis Wackernagel en William Rees het concept van de ecologische voetafdruk of "ecovoet". Dat vertrekt van de oppervlakte die iedereen ter beschikking heeft: 3 voetbalvelden of 1,8 ha per persoon.

Amerikanen gebruiken gemiddeld 8,5 ha, Belgen 5,6 ha - drie keer zoveel als er beschikbaar is. Dankzij het ecovoet-principe kan je berekenen in welke mate je zelf het milieu belast.

Ga naar de eerste pagina

In de jaren zestig en zeventig stellen klimatologen voor het eerst vast dat de aarde opwarmt. Dat komt omdat de mens steeds meer CO2, veroorzaakt door de verbranding van fossiele brandstoffen, de lucht in pompt.

Wetenschappelijke data en rapporten tonen aan dat de klimaatverandering in snel tempo voelbaar wordt. Het wordt warmer, er is minder sneeuw en ijs, het zeeniveau stijgt en de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer ligt op het hoogste niveau in minstens 800.000 jaar. "De waarschuwing van het klimaatsysteem is overduidelijk," klinkt het.

In 1992 verenigen bijna alle landen van de wereld zich in de VN-Klimaatconferentie. Ze komen overeen dat alle partijen samen moeten werken om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en zo de opwarming van de aarde tegen te gaan.   




Ga naar de eerste pagina

Nationale overheden beseffen dat zij een belangrijke rol kunnen spelen en tonen in 1997 hun goede wil met de opstelling van het Kyoto-protocol, over de beperking van de uitstoot van broeikasgassen. 

In de achtergrond: De VS tekent het Kyoto-protocol in 1998, maar heeft het verdrag nadien nooit bekrachtigd.

Ga naar de eerste pagina

De klimaatconferentie van 2015 in Parijs wil een internationaal akkoord bereiken dat de opwarming van de aarde tot 2 graden beperkt. Een grotere stijging heeft volgens wetenschappers immers onomkeerbare gevolgen.

Volgens een rapport van Climate Action Tracker is de wereld echter nog altijd op weg naar een stijging van 2,9 tot 3,1 graden tegen 2100. En Christiana Figueres, topvrouw van het klimaatpanel, vreest dat zo'n akkoord er in Parijs niet in zit.

Meer zien en lezen?

volg de klimaattop via de officiële website 
alle reportages en artikels over klimaat van canvas.be

Ga naar de eerste pagina
Omlaag schuiven om verder te gaan
Vegen om verder te gaan
Sluiten

Overzicht

Naar links schuiven
Hoofdstuk 1 Milieubewustzijn

Gettyimages 499189120 master
Hoofdstuk 2 Van lokaal naar globaal

Peerdsbos thumb 4 3

Planteenboom thumb 4 3

Dodevissen thumb

Dekat thumb
Naar rechts schuiven